Département des Manuscrits > Latin > Latin > Latin 3858-8822 [Ancien fonds latin] > Latin 7173-7440

Latin 7272

Cote : Latin 7272  Réserver
Ancienne cote : Rigault I 823
Ancienne cote : Dupuy I 583
Ancienne cote : Regius 5457
Andalius de Nigro Januensis , Tractatus de sphaera .
Andalius de Nigro Januensis , Theorica planetarum .
Practica astrolabii .
Tractatus de sphaera .
Profatius Judaeus , Canones de aequationibus planetarum .
Andalius de Nigro Januensis , Expositio in supradictos canones .
Theorica distantiarum omnium sphaerarum, circulorum et planetarum à terra, et de magnitudine eorum .
Andalius de Nigro Januensis , Introductio ad judicia astrologica .
Thabit Ben Qurra , De Imaginibus .
XIV e s. (vers 1325-1330).
Italie du Sud (Naples ?).Décoration italienne. 19 peintures représentant les signes du zodiaque, le soleil, la lune, et les planètes (116-129) .
Parchemin.A + 173 ff. + f. 115bis et 142bis à 2 colonnes . 300 x 220 mm (just. 195 x 145 mm).
Composition des cahiers : 4 cahiers de 10 ff. (1-40), 1 cahier de 4 ff. (41-44), 5 cahiers de 10 ff. (45-94), 1 cahier de 6 ff. (95-100), 1 cahier de 10 ff. (101-110)), 1 cahier de 8 ff. (111-117), 4 cahiers de 10 ff. (101-156), 2 cahiers de 8 ff. (157-172), précédés et suvis des ff. de garde A et 173.Réclames au verso du dernier f. de chaque cahier. F. 44-44v blanc.
Reliure du début du XVI e s. en velours rose sur ais de bois, traces de boulons, de deux fermoirs et d'une étiquette sur le plat inférieur .
Manuscrit en latin
Bibliothèque nationale de France. Département des Manuscrits

Documents de substitution

Il existe une version numérisée de ce document.

Numérisation effectuée à partir d'un document original.

Voir le document numérisé
vignette simple

Historique de la conservation

Au f. 173, ancienne cote "A LXXVIII S" et au contreplat inférieur mention "Astronomye" de la bibliothèque des rois Aragonais de Naples ; le manuscrit a été saisi par Charles VIII à Naples en 1495 et apporté au château d'Amboise, puis il a été transféré dans la Librairie royale de Blois vers 1500. Il est décrit dans les inventaires de la Librairie royale de Blois de 1518 : "Andolanus de Nigro in tractatu sphere cum theorica planetarum et introductorio ad judicia astrologie ; in eodem almanach canonum cum pratica astralabii" (Omont n° 680) et de 1544 : "Tractatus sphere Andaloni et alia, veloux incarnat" (Omont n° 1118). On le retrouve dans le catalogue de la Bibliothèque du roi à Paris à la fin du XVI e siècle : "Tractatus spherae et alia" (Omont n° 692, deuxième partie).

Présentation du contenu

F. 1-10. Andalius de Nigro Januensis, Tractatus de sphaera .
F. 10-10v. "Tabula... horarum ... diei majoris... sec. Almagesti".
F. 11-43v. Andalius de Nigro Januensis, Theorica planetarum : "Quia in theorica planetarum motus solis est..."
F. 45-59v. Practica astrolabii , attribuée à Andalius de Nigro Januensis ou Masha Allah ? : "Nomina instrumentorum astrolabii sunt hec...".
F. 60-63v. "Alius tractatus de spera, liber secundus. Mundus est universitas rerum visinilium cujus centrum est terra, superficies vero est firmamentum...", faussement attribué à Thâbit par une main postérieure.
F. 64-67v. "Capitulum .4. de tractatu C [cédillé] odiaci. Consequenter intelligatur quidam circulus..."
F. 68-84v. Profatius Judaeus, Canones de aequationibus planetarum : Quia secundum philosophum in principio Metaphisice omnes homines natura... Quia in arte astronomica modus equandi..."
F. 85-99v. Andalius de Nigro Januensis, Expositio in supradictos canones : "Punctus centrum cuspis sunt sinonima il est idem significantia..."
F. 100-100v. Theorica distantiarum omnium sphaerarum, circulorum et planetarum à terra, et de magnitudine eorum : "Anni qui ab Adam... Quando sol fuerit in emisperio..."
F. 101-170. Andalius de Nigro Januensis, Introductio ad judicia astrologica : C [cédillé] odiacus circulus est circulus signorum cujus circumferentis..."
F. 170v-173. Thabit Ben Qurra , De Imaginibus : "[D]ixit Tebith Benkorat .R. qui legit [?] philosophiam et geometriam et omnem... Dixit Aristotelis phylosophus [?] in secunda tractato sui libri... Dixit Tebit cum volueris operari de ymaginibus scito quod...". Addition.

Nombreuses notes marginales de plusieurs mains ; aux ff. 112-113v, 114v 116v, 117v, 118v, 143, 161-164, indications mathématiques (astronomie ?).

Fichier Avril

Consulter la fiche numérisée (manuscrits d'origine italienne, VIIIe-XVe siècles : Latin 7272)

Consulter la fiche numérisée (manuscrits d'origine italienne, VIIIe-XVe siècles : Latin 7272, f. 173)

Le fichier Avril a été constitué entre 1968 et les années 1990 par François Avril, conservateur au département des Manuscrits, à partir d’un examen systématique des manuscrits des fonds latin, français (et partiellement N.A.F.) et italiens, dans la perspective de l’élaboration d’un catalogue scientifique des manuscrits enluminés de la BnF. Cette documentation de travail est tenue à jour et complétée jusqu'en 2003.

Bibliographie

Catalogues : Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothece regiae , III, 4, Paris, 1744, p. 333 : 7272. Codex membranaceus quo continentur 1.ø Andoloni de Nigro, Januensis, tractatus de sphaera. -- 2.ø Ejusdem theorica planetarum. -- 3.ø Practica astrolabii : authore anonymo. -- 4.ø Thebit, ben Corath, tractatus de sphaera. -- 5.ø Profacii, Judaei, canones de aequationibus planetarum. -- 6.ø Andoloni de Nigro expositio in supradictos canones. -- 7.ø Theorica distantiarum omnium sphaerarum, circulorum et planetarum … terra, et de magnitudine eorum : authore anonymo. -- 8.ø Andoloni de Nigro introductio ad judicia astrologica.Is codex decimo quarto saeculo exaratus videtur.

Bibliographie

1987
cité p. 108
Raymond MERCIER, « Astronomical Tables in the Twelfth Century », in Studies on the Transmission of Medieval Mathematical Astronomy , Ashgate, Variorum, 2004, p. 87-118 [VII]
Mss. [ 8° Impr. 9444

1991
cité p. 29
Raymond MERCIER, « The Lost Zij of al-Sufi in the Twelfth Century Tables for London and Pisa », in Studies on the Transmission of Medieval Mathematical Astronomy , Ashgate, Variorum, 2004, p. 1-31 [VIII]
Mss. [ 8° Impr. 9444

1992
cité p. 201
Gennaro TOSCANO, Les rois bibliophiles. Enlumineurs à la cour d'Aragon à Naples (1442-1495). Les manuscrits de la Bibliothèque nationale de Paris. Thèse nouveau régime, s. d. d'A. Prache, Université Paris IV-Sorbonne, 1992, 3 vol.
Mss. [ 4° Impr. 2163 (1)

1995
Emmanuel POULLE, " L'astronomia " in Federico II e le Nuevo Culture. Atti del XXXI Convegno storico internazionale. Trodi, 9-12 oct. 1994, Spoleto : Centro Italiano di Studi sull'Alto medioevo, 1995, III, p. 122-137.
c. r. in Scriptorium, 51/1 (1997), Bulletin codicologique p. 84*.
Mss. [ P 91

2000
cité pp. 202, 278 (note 7) + planches 123-129
Dieter BLUME, Regenten des Himmels. Astrologische Bilder in Mittelalter und Renaissance , Berlin, Akademie Verlag, 2000
Mss. [ 4° Impr. 2443

2001
Andalius de Nigro
C.A.L.M.A. Compendium Auctorum Latinorum Medii Aevi (500-1500). I.3, Firenze, SISMEL, 2001, p. 211
Mss. [4° Impr. 2483 (1,3)

2001
utilisé dans le cadre de l'étude + ill.
D. BLUME, « Andalo di Negro und Giovanni Boccaccio. Astrologie und mythos am Hof des Robert von Anjou », in Medien der Macht. Kunst zur Zeit der Anjous in Italien. Hrsg. T. Michalsky, Berlin, Reimer, 2001, p. 319-335
Tolbiac [2003-167212

2002
cité pp. 31-32
N. BOULOUX, Culture et savoirs géographiques en Italie au XIVe siècle , Turnhout, Brepols, 2002
Mss. [ 4° Impr. 2599

2005
cité p. 239
A. PERRICCIOLI SAGGESE, « La miniatura in Italia meridionale in età Angioina », in La miniatura in Italia. T. 1 : Dal tardoantico al Trecento con riferimenti al Medio Oriente e all'Occidente europeo , A cura di A. Putaturo Donati Murano — A. Perriccioli Saggese, Napoli, Edizioni scientifiche italiane, 2005, p. 235-246
Mss. [ 4° Impr. 2789 (1)

Fol. 67v
2002
XIIIes, cité p. 14
J. D. NORTH, "The Longitudes of Winchester", Cahiers de l'institut du Moyen Age grec et latin , 73 (2002), p. 13-20
Mss. [8-Z-41945


2016
Cédric GIRAUD, Dominique POIREL, La rigueur et la passion. Mélanges en l'honneur de Pascale Bourgain. Turnhout : Brépols, (2016).
MSS [8° IMPR 12572

Bibliographie

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

Consulter la fiche bibliographique numérisée

2012
Konstantinos Sp. Staikos, The History of the Library in Western Civilization , Kotinos : Oak Knoll Press, 2012, cité p. 222 n. 86

2012
Federica Toniolo et Gennaro Toscano, Miniatura. Lo sguardo e la parola : Studi in onore di Giordana Maria Canova , SilvanaEditoriale, 2012

2010
Alessandro TOMEI et Stefania PAONE, "Paintings and Miniatures in Naples: Cavallini, Giotto and the Portraits of King Robert", The Anjou Bible : A royal manuscript revealed , ed. L. Watteeuw et J. van der Stock, Louvain : Peeters, 2010 (Corpus of illuminated manuscripts ; 18), p. 53-71, cité p. 63.

Informations sur le traitement

Marie-Pierre Laffitte août 2011

Documents de substitution

Microfilm en noir et blanc. Cote de consultation en salle de lecture : MF 21900. Cote de la matrice (pour commander une reproduction) : R 2360.