Département des Manuscrits > Ethiopien > Ethiopien > Ethiopien 1 à 170

Éthiopien 131. Gadla samāʿtāt

Cote : Éthiopien 131  Réserver
Gadla samāʿtāt
Avant le XIVème siècle sur l'observation paléographique
Parchemin. 187 f. 288 x 180 mm
Bibliothèque nationale de France. Département des Manuscrits

Présentation du contenu

ተጽሕፈት፡ ዛቲ፡ መጽሐፍ፡ ገድል፡ ሰማዕት፡ በመደራ ፡ በቤተ፡ አባ፡ ገሪማ፡ በቅዱስ፡ መካን። ወዘአጽሐፋ፡ ስምዖን፡ (commanditaire) ንቡረ፡ እድ፡ ዘቤተ፡ አባ፡ ገሪማ። ወለዘ፡ አጽሐፋ፡ ወለዘ፡ ጸሐፋ፡ ሕቡረ፡ ይምሐሮሙ፡ . . . . .selon le colophon, le manuscrit a été copié au monastère de ʾƎndā ʾAbbā Garimā sur l'ordre de l'administrateur Sǝmʿon .በስመ፡ አብ፡ ወወልድ፡ ወመንፈስ፡ ቅዱስ። ዝንቱ፡ ዜናሁ፡ ለቅዱስ፡ ማማስ፡ ሰማዕት፡ ወአቡሁ፡ ቴዎዶጦስ፡ ወእሙ፡ ቴዎፊና፡ ጸሎቶሙ፡ . . . . . (martyre de Mamas, Tewodoṭos et de sa femmeTewofina = CAe 1898)Incipit (Gǝʿǝz): ወኮነ፡ ስምዖሙ፡ ለኵሎሙ፡ ቅዱሳን፡ በሕማም፡ ወምንዳቤ፡ ወከመ፡ አባግዕ፡ ዘይጠንኁ፡ ከማሁ፡ ይገብሩ፡ ላዕለ፡ ሰማዕቱ፡ ለክርስቶስ። ወበፍሥሓ፡ ወሐሤት፡ ፍጡነ፡ ይረውጹ፡ ውስተ፡ ስምዕ። ወኮነ፡ በውእቱ፡ መዋዕል፡ ብእሲ፡ እምሰብአ፡ ሀገር፡ እንተ፡ ስማ፡ ቴቅላ፡ ዘመንገለ፡ ምዕራበ፡ ብሔረ፡ ሮሜ። ወዝንቱሰ፡ ቴዎዶጦስ፡ ወብእሲቱ፡ ቴዎፊና፡ እምዐበይት፡ ወእምቀደምት፡ እለ፡ የኀድሩ፡ ውስተ፡ ይእቲ፡ ሀገር፡ ወጥቀ፡ ሠናይ፡ ግብሮሙ፡feullets qui n'ont pas été correctement remonté après restauration de la reliure : f. 1, f. 13, f. 15, ff. 11-12, f. 16, f. 14, ff. 2-10. ff. 17-18.ff. 18v- ገድል፡ ወስምዕ፡ ዘቅዱስ፡ ኤውስጣቴዎስ፡ ወብእሲቱ፡ ወክልኤ፡ ደቂቁ፡ ዘኮኑ፡ ሰማዕተ፡ በመዋዕለ፡ መርቂያኖስ፡ ንጉሥ፡ ጸሎቶሙ፡ . . . . . (martyre de Eustathius, de son épouse et de ses deux enfants = CAe 1895)Incipit (Gǝʿǝz): ወኮነ፡ በሣልሳይ፡ ዓመተ፡ መንግሥቱ፡ ለመርቅያኖስ፡ ንጉሥ፡ ላዕለ፡ ሮሜ፡ ብእሲ፡ ዘስሙ፡ እብራቄዴስ፡ ሊቀ፡ ሐራሁ፡ ለንጉሥ፡ ጽኑዕ፡ ወኀያል፡ ምሁረ፡ ቀትል፡ ወንዒወ፡ ወይንዑ፡ ሀየላተ፡ ወቶራ፡ ወወይጠለ፡ ወኵሎ፡ አራዊተ፡ ወእንስሳ። ወስማ፡ ለብእሲቱ፡ ጥጥዩና፡ ወቦሙ፡ ክልኤ፡ ደቀቀ፡ff. 32v- ስምዕ፡ ዘቅዱስ፡ ቆጵርያኖስ፡ ወዘቅድስት፡ ኢዩስጣ። (Gadl wa-sǝmʿ za-qǝddus Qoṗrǝyānos wa-qǝddǝst ʾIyusṭā = CAe 3159)Incipit (Gǝʿǝz): ቃሎሙ፡ ለነቢያት፡ እንዘ፡ ይትፌጸም፡ በዝ፡ መዋዕል፡ ወቃሉ፡ ለእግዚእነ፡ . . . . .ff. 36v- ስምዕ፡ ዘቅዱስ፡ ሮማኖስ፡ ዘከመ፡ ተከለለ፡ በእንተ፡ እግዚእነ፡ ወመድኀኒነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። (Sǝmʿ za-Romānos = CAe 3163)Incipit (Gǝʿǝz): አስቀልጵያዶስ፡ መኰንን፡ ፈቀደ፡ ይባእ፡ ቤተ፡ ክርስቲያን፡ ወይስዶሙ፡ ለክርስቲያን። ወብፁዕ፡ ሮማኖስ፡ አቅደመ፡ ወነገሮሙ፡ ለእለ፡ ሀለዉ፡ ቤተ፡ ክርስቲያን፡ ወለዐጸውት፡ ወለሂ፡ ሂጲ፡ ዲያቆናት፡ ወይቤሎሙ፡ ከመ፡ ሰብእ፡ ጽኑዓን፡ ንቁም፡ff. 45r- ገድል፡ ወስምዕ፡ ዘቅዱሳን፡ ወንጹሓን፡ ወቡሩካን፡ ሰርጊዮስ፡ ወባኮስ፡ ጸሎቶሙ፡ . . . . . (Gadl wa-sǝmʿ za-Sargis wa-Bākkos = CAe 3160)Incipit (Gǝʿǝz): ወኮነ፡ እምድኅረ፡ ዕርገቱ፡ ለእግዚእነ፡ ወመድኀኒነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ፡ ውስተ፡ ሰማያት፡ በ፫፻፷ወ፯፡ ዓመት፡ በመዋዕለ፡ መንግሥቱ፡ ለመክስምያኖስ፡ ዘይገብር፡ ፈቃዶ፡ ለሰይጣን፡ ዓቢየ፡ ስደት፡ ወምንዳቤ፡ ላዕለ፡ ኵሎሙ፡ ሕዝበ፡ ክርስቲያን፡ እምኀበ፡ እለ፡ ያመልኩ፡ አማልክተ፡ version qui diffère de celle de Suysenko et al. 1770, page 863–866ff. 57rb-58Cra ስምዕ፡ ዘብፁዕ፡ ፊልያስ፡ ኤጲስ፡ ቆጶስ፡ ዘከመ፡ ተከለለ፡ በእንተ፡ እግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። (Gadl wa-sǝmʿ za-Filǝyās = CAe 3162)Incipit (Gǝʿǝz): አሜ፡ ዕሥራ፡ ወአሐዱ፡ ዓም፡ በዐሠሩ፡ ለወርኀ፡ ሜኬር፡ አቅረብዎ፡ ቅድመ፡ ምኵናን፡ ለፊልያስ፡ ኤጲስ፡ ቆጶስ፡ ዘብሔረ፡ ትሙይስ፡ ወበኀበ፡ ኵሉ፡ ይቤሎ፡ ቍልቍያኖስ፡bibliographie secondaire, item 1.6 Bausi, A. 2002. La versione etiopica degli Acta Phileae nel Gadla samāʿtāt, Annali dell’Istituto Universitario Orientale. Supplemento, 92 (Napoli: Istituto Universitario Orientale, 2002) .ff. 58C- በስመ፡ . . . . . ዝውእቱ፡ ዜናሆሙ፡ ለሰብአ፡ ናግራን፡ ወስምዖሙ፡ ለቅዱሳን፡ ኂሩት፡ ወእለ፡ ምስሌሁ፡ ዘኮነ፡ በኃምስ፡ ዓመተ፡ መንግሥቱ፡ ለቈስጥንጥኖስ፡ ንጉሥ። ወእምአዳም፡ እስከ፡ አሚሃ፡ (!) ስሳ፡ ምእት፡ ወሠላሳ፡ ወሠለስቱ፡ ዓመት። ወእምእሌ፡ ስክንድሮስ፡ ንጉሥ፡ እስከ፡ አሜሃ፡ ሰመንቱ፡ ምእት፡ ሰማንያ፡ ወኀምስቱ፡ ዓመት። ወበውእቱ፡ መዋዕል፡ ሀሎ፡ ሊቀ፡ ጳጳሳት፡ በኢየሩሳሌም፡ አባ፡ ዮሐንስ፡ . . . . . (Zenāhomu la-sabʾa Nāgrān wa-sǝmʿomu la-qǝddus Ḫirut wa-ʾǝlla mǝsle-hu = CAe 1891 = BHO 105)ff. 85v- ስምዕ፡ ዘብፅዕት፡ እምራይስ፡ ዘከመ፡ ተከለለት፡ በእንተ፡ እግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። (Sǝmʿ za-bǝḍǝʿt ʾƎmrāyǝs = CAe 4039 = BHO 377)Incipit (Gǝʿǝz): ወኮነ፡ ምጽአቱ፡ ለቍልቍያኖስ፡ እምአልክስንድርያ፡ ወረሰየ፡ ውስተ፡ ሀገር፡ እንተ፡ ስማ፡ ጣማ፡ ደወለ፡ መንፒ፡ ምስለ፡ ማእመናን፡ እለ፡ አሐዘ፡ ኤጲስ፡ ቆጶሳተ፡ ወቀሲሳተ፡ ወዝያቆናተ፡ ወመነኮሳተ፡ ወደናግለ። ወእንዘ፡ ትወርድ፡ ቅድስት፡ ድንግል፡ እምራይስ፡ እንተ፡ ዓሠሩ፡ ወክልኤ፡ ክረምታ፡ ትለብስ፡ ቅዱሰ፡ ልብሰ፡ ዘድንግልና፡ff. 88r- ስምዕ፡ ዘፊልሞን፡ መዐንዝር፡ ዘከመ፡ ተከለለ፡ በእንተ፡ እግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ፡ ወዘካልኣን፡ ሰማዕት። (Martyre de Philemon = CAe 4040)Incipit (Gǝʿǝz): ወኮነ፡ እምድኅረ፡ ፈጸመ፡ ስምዖ፡ አስቅላን፡ ባርያኖስ፡ መኰንን፡ በብሔረ፡ አንጢኖ፤ አዘዘ፡ እምእለ፡ ይቀውሙ፡ ብዙኃነ፡ ይእሐዙ። ወእምድኅረ፡ አኀዝዎሙ፡ አዘዘ፡ ያምጽኡ፡ መጻዕርተ፡ ወያንብሩ፡ ቅድመ፡ ምኵናን፡ ወይቤሎሙ፡ ሡዑ፡ff. 98r- ስምዕ፡ ዘብፁዕ፡ ወቅዱስ፡ ቴዎዶጦስ፡ ዘከመ፡ ተከለለ፡ በእንተ፡ እግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። (Martyre de Theodotus = CAe 4041)Incipit (Gǝʿǝz): ብዙኀ፡ መዋዕለ፡ መበለት፡ ስሕተት፡ ወአግሀደት፡ ወኀጢአተ፡ (!) ሕሊናሆሙ፡ ለአረሚ፡ ወተስዕረ፡ ባሕቱ፡ ለዝሉፉ፡ በገድሉ፡ ለቅዱስ፡ ቴዎዶጦስ፡ ሰማዕት፤ በከመ፡ ሞቱ፡ ለክርስጦስ፡ ሰዐረ፡ ይሂድ፡ ወነሠተ፡ ኵሎ፡ ምክረ፡ ሕሊናሆሙ፡ff. 107r- ገድል፡ ወስምዕ፡ ዘቅዱሳን፡ ወቡሩካን፡ አርበዓ፡ ሐራ፡ እለ፡ ተኰነኑ፡ በከበዶኪያ፡ ሀገር፡ ጸሎቶሙ፡ . . . . . (Martyre des quarante soldats de Cappadoce = CAe 4042)Incipit (Gǝʿǝz): ወዝ፡ ውእቱ፡ አስማቲሆሙ፡ አስታርግዶስ፡ . . . . . ወኮነ፡ በመዋዕለ፡ ልውኪያኖስ፡ ንጉሥ፡ ዕልው፡ ዐቢይ፡ ስደት፡ ላዕለ፡ ክርስቲያን፡ እለ፡ የአምኑ፡ በእግዚእነ፡ ወመድኀኒነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። እስመ፡ ነበሩ፡ ከሓድያን፡ff. 114v- ስምዕ፡ ዘቴዎቅሪጦስ፡ አናግኖስጢስ፡ ዘከመ፡ ተከለለ፡ ስምዐ፡ በእንተ፡ ክርስቶስ። (Martyre de Theocritus = CAe 1903)Incipit (Gǝʿǝz): ተገብረ፡ መሥዋዕተ፡ ጽንሓሕ፡ እምኀቤሆሙ፡ ለመጣዕዋን፡ በቃጳጦሊያ፡ ወሮሜ። ወበው[እ(?)]ቱ፡ መዋዕል፡ በከመ፡ ይትሐዘቡ፡ እሙንቱ፡ ውፁኣን፡ እምእግዚኣብሔር፡ ፍሥሓ፡ ዐቢየ፡ ቦሙ፤ ወአሐቲ፡ እምኔሆን፡ ዕለት፡ ምክርት፡ ወጠባብት፡ ወመሥግላን፡ ወማረይት።ff. 143v- ስምዕ፡ ዘአፎሚያ፡ ዘከመ፡ ተከለለት፡ በእንተ፡ እግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። (Martyre de ʾAfomiya (Euphemia) = CAe 4043)Incipit (Gǝʿǝz): ስምዕ፡ ዘበ፡ መንግሥተ፡ ድዮቅልጥያኖስ፡ ንጉሥ፡ ወእንዘ፡ አቲጳጦስ፡ ጵርስቆስ፡ ለብሔረ፡ እውሮጲ፡ ወሀለወ፡ ማኅበር፡ ብዙኅ፡ ዘክርስቲያን፡ ለብሔረ፡ ከልቂዶን። ወጥርስቆስ፡ አንቲጳጦስ፡ ቦቱ፡ ዐርከ፡ ኃጥአ፡ ዘስሙ፡ አጶሊኖስ፡ ጠቢበ፡ ትምህርቶሙ፡ ለአረሚይ፡ ወይፀመድ፡ ጋኔነ፡ ዘስሙ፡ አሪስ። ወውእቱ፡ ኢጵልያኖስ፡ አስተዋደዮሙ፡ ለክርስቲያን፡ff. 153v- ስምዕ፡ ዘቅዱሳን፡ ሐራ፡ ዘሪሶኖፊስ፡ ወዘጴጥሮስ፡ ወዘእስኪርዮን፡ እለ፡ ይነብሩ፡ ውስተ፡ ቅጽረ፡ ዲዮስጶሌዎስ፡ እለ፡ ተከለሉ፡ በእግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ። (Martyre des soldats Arsenofis, Peter et Askirion = CAe 1902) Incipit (Gǝʿǝz): ሐተታ፡ ወምግባር፡ ዘሐራ፡ ዘርሶኖፊስ፡ ወዘጴጥሮስ፡ ወዘአስኬርዮን፡ እለ፡ ይነብሩ፡ ውስተ፡ ቅጽረ፡ ዲዮስጶሌዎስ፡ ዘከመ፡ አገበሮሙ፡ ጵሮጶሲጦስ፡ ከመ፡ ይትገኀሡ፡ እምፍኖተ፡ ጽድቅ፡ ወይሡዑ፡ ለአማልክት፡ ወይሕድግዎ፡ ለእግዚኣብሔር፡ff. 164ra-169vb- ገድል፡ ወስምዕ፡ ዘቅዱስ፡ ወብፁዕ፡ አትናቴዎስ፡ ዘብሔረ፡ ቍልዝም፡ ጸሎቱ፡ . . . . . (vie d' Athanasios de Klysma = CAe 1797) Incipit (Gǝʿǝz): ወኮነ፡ በመዋዕለ፡ ድዮክልቲያኖስ፡ ወመክስምያኖስ፡ ነገሥት፡ ዐቢየ፡ ስሕተተ፡ እስመ፡ እሙንቱ፡ ያመልኩ፡ አማልክተ፡ ወይሰግዲ፡ ሎሙ፡ ወይሠውዑ፡ ለአማልክት፡ ዘአእባን፡ ወይበልዑ፡ እመሥዋዕት፡ ርኵስት፡ ወበውእቱ፡ ረኵሱ፡ ነፍሳተ፡ እምጢሰ፡ መሥዋዕት፡ ርኵስት፤ ወለኵሉ፡ ዘኢያመልክ፡ በአማልክት፡ ወኢይሠውዕ፡ ሎሙ፡ ይኴንንዎ፡ ዘዚኣሁ፡ ኵነኔ። Bausi, A. and A. Gori 2006. Tradizioni orientali del «Martirio di Areta». La prima recensione araba e la versione etiopica: edizione critica e traduzione, Quaderni di Semitistica, 27 (Firenze: Dipartimento di Linguistica – Università di Firenze, 2006) , page 16–17.ff. 169v- ስምዕ፡ ዘሠላስ፡ ደናግል፡ ዘበ፡ ሮሜ፡ እለ፡ አስማቲሆን፡ ጲስጢስ፡ ወአላጲስ፡ ወአጋጲስ። (Martyrium of Sophia, and her daughters Pistis, Elpis and Agapis = CAe 1900)Incipit (Gǝʿǝz): ዘወድአ፡ ተዘርአ፡ ፍጹም፡ ቃል፡ ውስተ፡ ኵሉ፡ ዘመትሕተ፡ ሰማይ፡ በእግዚእነ፡ ኢየሱስ፡ ክርስቶስ፡ ወመድኀኒነ፡ ወመሐረ፡ ፍጥረተ፡ ሰብእ፡ ዘገብረ፡ ይእመኑ፡ በእግዚአብሔር፡

Bibliographie

Bausi, A. 2005. ‘Ǝnda Abba Gärima’, in Encyclopaedia Aethiopica, II (Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2005), 284a–286a , page 285a.

Beta maṣāḥǝft, université de Hambourg

Historique de la conservation

Colophon : ተጽሕፈት፡ ዛቲ፡ መጽሐፍ፡ ገድል፡ ሰማዕት፡ በመደራ ፡ በቤተ፡ አባ፡ ገሪማ፡ በቅዱስ፡ መካን። ወዘአጽሐፋ፡ ስምዖን፡ ንቡረ፡ እድ፡ ዘቤተ፡ አባ፡ ገሪማ። ወለዘ፡ አጽሐፋ፡ ወለዘ፡ ጸሐፋ፡ ሕቡረ፡ ይምሐሮሙ፡ .

Bibliographie

H. Zotenberg, Catalogue des manuscrits éthiopiens (gheez et amharique) de la Bibliothèque nationale. Paris, Imprimerie nationale, 1877.